TÜRKİYE’DE ENDÜLÜS İLE İLGİLİ YAPILAN ÇALIŞMALAR

Fatma Merve Çetinel[*]

 

KİTAPLAR

ATÇEKEN, İsmail Hakkı. (2002). Endülüs’ün Fethi ve Musa b. Nusayr. Ankara: Araştırma Yayınları

BAHADIROĞLU, Yavuz. (1981). Endülüs’e Veda. İstanbul: Yeni Asya Yayınevi.

BAYDAR, Ahmet. (2003). Endülüslü Zidyâr Son Anka. İstanbul: Beyan Yayınları.

BOYUNAĞA, Ahmet Yılmaz. (1998). Endülüs Şahini. İstanbul: Timaş Yayınları. (4. basım).

DANIŞMAN, Zuhuri. (1966). Endülüs’te İslâm Cengâverleri. İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınları.

EISEN, Anthony Fon. (1985). Cellâd Satırından Endülüs Tâcına Kaçış. (Çev. Ali Zengin). İstanbul: İhya Yayınları.

GÜRDOĞAN, Ersin, (1993). Hicaz’dan Endülüs’e. İstanbul: İz Yayıncılık.

HITTI, Philip K. (1980). Siyasî ve Kültürel İslâm Tarihi. (Çev. Salih Tuğ). İstanbul: Boğaziçi Yayınları.

IBN ARABÎ, Muhyiddin. (2006). Endülüs Sufileri. (Çev. Refik Algan). (2. Basım). İstanbul: Dharma Yayınları.

IMAMUDDİN, S. M. (1990). Endülüs Siyasî Tarihi. (Çev. Yusuf Yazar). Ankara: Rehber Yayıncılık.

IRWIN, Robert. (2007). Elhamra. (Çev. Fatma Uslu). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları

IRWING, Washington. (1992). El Hamra: Endülüs’ün Yaşayan Efsanesi. (Çev. Veysel Uysal). İstanbul: İz Yayıncılık.

KURT, Ali Vasfi, (1998). Endülüs’te Hadis ve İbn Arabî. İstanbul: İnsan Yayınları.

LEA, Henry Charles. (2006). İspanya Müslümanları: Hıristiyanlaştırılmaları ve Sürülmeleri. (Çev. Abdullah Davudoğlu). İstanbul: İnkılâb Yayınevi.

MAALOUF, Amin. (2003). Afrikalı Leo. (Çev. Sevim Raşa). (18. Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

MENOCAL, Maria Rosa. (2006). Dünyanın İncisi Endülüs Modeli. (Çev. İhsan Durdu). İstanbul: Etkileşim Yayınları.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1997). Endülüs Müslümanları İlim ve Kültür Tarihi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayıncılık

ÖZDEMİR, Mehmet. (1997). Endülüs Müslümanları Medeniyet Tarihi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayıncılık.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1997). Endülüs Müslümanları Siyasî Tarihi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayıncılık.

ÖZÜNLÜ, İlker, (2008). Endülüs Kent Anlatı. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.

ŞEYBAN, Lütfi. (2003). Reconquista-Endülüs’te Müslüman Hıristiyan İlişkileri. İstanbul: İz Yayıncılık.

ŞEYBAN, Lütfi. (2007). Mudejares & Seferades: Endülüslü Müslüman ve Yahudilerin Osmanlı’ya Göçleri. İstanbul: İz Yayıncılık.

TANJU, İzzet. (2006). Endülüs’te Raks. İstanbul: Ötüken Yayınevi.

Tarık Ali. (2001). Nar Ağacının Gölgesi. (Çev. Mehmet Harmancı). İstanbul: Everest Yayınları.

YILDIZ, Hakkı Dursun. (Editör). (1987). Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi. İstanbul: Çağ Yayınları. Cilt: 5.

YILDIZ, Hakkı Dursun. (Editör). (1987). Doğuştan Günümüze Büyük İslâm Tarihi. İstanbul: Çağ Yayınları. Cilt: 4.

YÜKSEL, Azmi, (1989). Endülüs’ten II. Beyazıd’a Yazılan Anonim Bir Şiir. Ankara.

Ziya Paşa. (2005). Endülüs Tarihi. (Çev. Y. Ödük, K. Masumi, F. Şahin). (2. Basım). İstanbul: Selis Kitaplar.

 

MAKALELER

 

ADANALI, A. Hadi. (2004, Temmuz-Eylül). İslam’ın Doğu Tecrübesinin Batıya Aktarımı ve Batı Medeniyetini Şekillendirmesi. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 31-42.

ALPYAĞIL, Recep. 2004. İslami Düşüncenin Bünyesinde Endülüs Vizyonunu Öncelemek Felsefi Mirasımız ve Biz Üzerine Eleştirel Notlar. İslâmiyât Dergisi. Sayı 7/3, s.133-148.

ATÇEKEN, İsmail Hakkı. (2002). İlk Endülüs Vâlisi Abdülazîz B. Mûsâ B. Nusayr ve Öldürülmesi. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 14,s. 65-87.

ATÇEKEN, İsmail Hakkı. (2005). Endülüs’ün Fetih Süreciyle İlgili Farklı Görüşlere Eleştirel Bir Yaklaşım. Selçuk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi. Sayı 19, s.17-30.

ATÇEKEN, İsmail Hakkı. 2003. Septe (Ceuta) Kontu Julianus ve Endülüs’ün Fethinde Müslümanlara Yardımlarıyla İlgili Tartışmalar. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 16, s.  27-49.

AYDIN, Mustafa. (1999). Batılı Müsteşriklerin Endülüs İslam Medeniyetine Bakışları. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, s. 407–431.   

ÇAVUŞOĞLU, Ali İhsan. (2004, Temmuz-Eylül). Endülüs’te Rey-Hadis Mücadelesi. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 59-74.

ERGİN, Mehmet Mesut. (2003, Kış). Hicrî V. Yüzyılda Endülüs’te Mulûku’t-Tavâ’if’in Ortaya Çıkışı Ve Arap Şiirine Etkisi. Nüsha Dergisi, Sayı 8, s. 129–146.

et-TEMÎMÎ, Abdulcelil. (1999). XVI. Yüzyılda Kuzey Afrika’daki Osmanlı-İspanyol Mücadelesinin Dinî Arka Planı. (Çev. Mehmet ÖZDEMİR)  Dinî Araştırmalar Dergisi, Cilt: 12, Sayı 2, s. 179–189.

GOLDZIHER, Ignaz. (1986, Temmuz). İspanya Arapları Ve İslâm. (Çev. İsmail Hakkı Ünal). İslâmî Araştırmalar Dergisi. Sayı 1, s. 80-99.

HATİBOĞLU, Mehmed Said. (2004, Temmuz-Eylül). Endülüs’e Borcumuz. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 7–10.

HİZMETLİ, Mustafa. (2004, Temmuz-Eylül). Endülüs’te Hisbe ve Muhtesib. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 105–116.

HİZMETLİ, Mustafa. (2005) IX. Yüzyılda Endülüs. Diyanet Dergisi, Sayı 174, s. 56-57.

İHSANOĞLU, Ekmeleddin. (1994, Aralık). Endülüs Menşeli Bazı Bilim Adamlarının Osmanlı Bilimine Katkıları. Belleten Dergisi, Cilt: 58, Sayı 223’ten ayrı basım. s. 565–605.

KABAKLI, Ahmet. (1997, Haziran). Endülüs. Türk Edebiyatı Dergisi, Sayı 284, s. 3-6.

KARLIĞA, Bekir. (2006).Endülüs’ün Acı Sonu. Vakıflar Dergisi. Özel Sayı, s. 120-129.

KILIÇ, Muharrem. (2004, Temmuz-Eylül). Hukukî Pluralizmin Tarihsel Pratiği: Bir Arada Yaşama Tecrübesinin Endülüs Örneklemi. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 117–131.

KOÇ, Mehmet Akif. (2004, Temmuz-Eylül). Endülüs Tefsirciliği Üzerine Bir Giriş Denemesi. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 43-58.

KONRAPA, M. Zekâi. (1964). Endülüs Mersiyesi- Nizamî Tercümesi ve Endülüs Tarihine Kısa Bir Bakış. İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü Dergisi, Sayı 2’den Ayrı Basım, s. 165–185.

KÜÇÜK, Hülya, KÜÇÜK Hamza. (2002) Endülüs’ten Önemli Bir Sima: İbn Berrecan. Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 14, s. 126–143.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1992). Gayri Müslimlerin Dinî Hayatı Açısından Müslüman Fatihlerin Endülüs’teki Uygulamaları Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 33, s. 203–238.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1993) Müvellidûn’un Endülüs Emevîleri Döneminde Kültürel Hayattaki Yeri. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 34, s. 175–208.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1996) İspanya Krallığı’nın XVI. Yüzyılda Endülüs Müslümanlarını Hıristiyanlaştırma Politikası (I). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 35, s. 243–284.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1997) Endülüs’ün Yıkılış Sürecinde Öne Çıkan Bazı Hususlar. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 36, s. 233–254.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1998) Endülüs’te Bir Emevî Mehdîsi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 39, s. 116–135.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1998) IX. Yüzyıl Endülüs’ünde Zındıklık Suçlamaları. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 38, s. 195–224.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1999). Osmanlı Endülüs Müslümanlarına Yardım Etmedi mi? İslâmî Araştırmalar Dergisi, Cilt: 12, Sayı: 3–4, s. 283–296.

ÖZDEMİR, Mehmet. (2000). Academic Researches In Turkey On Al-Andalus (Islamıc Spain) (MA and PhD Dissertations). Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Cilt: 41, s. 91-98.

ÖZDEMİR, Mehmet. (2004). Endülüs Tecrübesinde “Şiddet”. Dinî Araştırmalar Dergisi, Cilt 7, Sayı: 20, s. 141–161.

ÖZDEMİR, Mehmet. (2004, Temmuz-Eylül). İspanya Tarihinde ‘Doğululaşma’ ve ‘Batılılaşma’ Tartışmaları Tuleytula Örneği. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 11-30.

PARLAK, Nizamettin. (2004, Temmuz-Eylül). Kültürlerarası Etkileşimde İspanya’daki Son Müslüman Devlet Benî Ahmer’in Konumu. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 75-88.

RAISUUDIN, Abû Nayeem Md. (Tarih). Bakî b. Mahled el-Kurtubî (201–276/816–889) ve Endülüs’teki Hadis Çalışmalarına Katkısı. (Çev. Murat GÖKALP). Dinî Araştırmalar Dergisi, Cilt 7, Sayı 21, s. 323–329.

SAKR, Muhammed Abdülhamid Îsâ. (2002, Bahar). Endülüs’te Tarih Okulunun Gelişimi. (Çev. Mustafa HİZMETLİ). Nüsha Dergisi, Sayı 5, s. 135–162.

ŞEYBAN, Lütfi. ( 2002, Eylül) Endülüs’te Yer Adları. Türk Kültürü Dergisi, Sayı 473, s. 563–569.

ŞEYBAN, Lütfi. (1998). Endülüs Emevî Hanedanına Karşı Bir İktidar Denemesi: Endülüs Emevîleri Hâciblerinden El-Mansur Muhammed İbn Ebî Âmir (366/976-392/1002). İslâmî Araştırmalar Dergisi, Cilt: 11, Sayı 3–4, s. 250-272.

ŞEYBAN, Lütfi. (2002) İnternet’te Endülüs Tarihi. Türklük Araştırmaları Dergisi, Sayı 12, s. 335-348.

ŞEYBAN, Lütfi. (2006). İbnü’l-Faradî’nin Târîbu Ulemâi’l-Endelüs’üne Göre İdari ve Ticari Hayatta Yer Alan Endülüslü Âlimler. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Sayı 13, s.219–239.

TOPRAK, M. Faruk. (1995). Endülüs Şiirinde İstiğâse. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Cilt 37. Sayı 1, s. 197–206

UĞURCAN, Sema. (2004, Temmuz-Eylül). Türk Edebiyatında Endülüs İmajı: Fetih-Yükselme-Bozgun. İslâmiyât Dergisi, Cilt: 7, Sayı 3, s. 89–104.

YENER, Ebru. 2005. Ortaçağ’ın Aydınlık Yüzü: Endülüs. Doğu Batı Dergisi, Sayı 8/33, s. 217-229.

YILDIRIM, Suat. Endülüs’te İslâm Üniversitesi. İzlenim Dergisi, Sayı 39, s. 20-21. ss.

 

TEZLER (Lisans Tezleri)

AVCI, Dursun. Büyük Tarih-i Umumî- Endülüs’te Emevîler, Kurtuba ve Gırnata Sultanlığı. Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Erzurum.

BAYBARA; Yasin. (2008). Venşerisi'nin Endülüs'teki Müslümanlara Dair Bazı Görüşleri Ve Bu Görüşlerin Değerlendirilmesi. Yayınlanmamış Lisans Tezi (Danışman; Prof. Dr. Mehmet ÖZDEMİR), Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İslâm Tarihi ve Sanatları Bölümü İslâm Tarihi Anabilim Dalı, Ankara.

ÇETİNEL, Merve. (2008). Türkiye’de Endülüs Üzerine Yapılan Çalışmalar Hakkında Bir Değerlendirme. Yayınlanmamış Lisans Tezi (Danışman; Prof. Dr. Mehmet ÖZDEMİR),  Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İslâm Tarihi ve Sanatları Bölümü İslâm Tarihi Anabilim Dalı, Ankara.

ÇİN, Abdullah. (1994). Endülüs’te Şiilik. Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi İslâm Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı İslâm Tarihi Bölümü, Ankara

KAYA, Mustafa. (1981).  Osmanlı- Endülüs İlişkileri. Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Erzurum.

ÖCAL, Fatih. (2005). Endülüs’te Üç Şehir: Kurtuba, Gırnata ve İşbiliyye. Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Erzurum.

REÇBER, Ahmet. (2000). Endülüs Filozoflarının (İbn Bâcce, İbn Tufeyl, İbn Rüşd) Avrupa’ya Tesirleri.  Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü İslâm Felsefesi Ana Bilim Dalı, Ankara.

SARI, Abdülkadir, Ziya Paşa’nın Endülüs Tarihi. (1979). Yayınlanmamış Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Erzurum.

SÜMENGEN, Eyüp. (1994). Endülüs’teki İslamlaşmaya ve Araplaştırmaya Genel Bir Bakış. Yayınlanmamış Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Ankara.

TAŞDEMİR, Sadık. (2006). Endülüs Emevîlerinde Eğitim ve Öğretim Faaliyetleri. Yayınlanmamış Lisans Tezi,  Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi, Erzurum.

 

Yüksek Lisans Tezleri

ADIGÜZEL, Ersin. (2008). İşbiliyye'nin Endülüs'ün Siyasi ve Kültürel Tarihindeki Yeri ve Önemi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

BAL, Faruk. (2008). Endülüs Emevi Devleti Sosyo-Ekonomik Yapısı (756-1031). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Prof. Dr. Gülfettin Çelik), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

BENAFRI, Chakib. (1989). Endülüs’te Son Müslüman Kalıntısı Moriskoların Cezayir’e Göçü ve Osmanlı Yardımı. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: A. Yaşar Ocak), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

GÖZÜTOK, Zehra. (2008). Ziya Paşa’nın Endülüs Tarihi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Prof. Dr. İsmail Yiğit), Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

KILIÇ, Muharrem. (1995). Endülüs Emevî Devleti’nde Yargı ve İşleyişi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Prof. Dr. Fahrettin Atar), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

KONTBAY, Hatice. (2009). Endülüs’te Şurut (Belgeleme) İlmi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. 

KÜÇÜKSİPAHİOĞLU, Birsel. (1996). 3. Abdurrahman Dönemi Endülüs Tarihi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Prof. Dr. Abdülkerim Özaydın), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

PARLAK, Nizamettin. (1998). Endülüs Dil Mektebi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Doç Dr. İsmail Durmuş), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

TOPRAK, M. Faruk. (1985). Endülüs’te Gramer Çalışmaları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

YAYLALI, Ahmet Nasır. (2004). Endülüs Emevî emîri Hakem bin Hişam bin Abdurrahman (Siyasi ve Askeri Faaliyetleri). Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Doç. Dr. İsmail Hakkı Atçeken), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

YILDIRIM, Aydın, (2007), Endülüs’te Arap Dili Çalışmaları, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi (Danışman: Doç. Dr. Yakup Civelek), Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.

 

Doktora Tezleri

ÇİFTÇİ, Faruk. (1999). Endülüs’te Hilafet Dönemi Edebî Çevresi, Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman; Prof. Dr. Ahmet Savran), Atatürk Ünv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.

ÇINAR, Mustafa. (2001). Endülüs’te Mülûku’t-Tavâif Dönemi Edebî Çevresi, Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Nevzat H. Yanık), Atatürk Ünv. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.

ÖZAY, İbrahim. (2001). Hicrî V./XI. Yüzyılda Kurtuba’da Şiir. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arap Dili Eğitimi Bilim Dalı, Ankara.

TOPRAK, M. Faruk. (1990). Endülüs Şiirinde Mersiye. Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. İnci KOÇAK), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

HİZMETLİ, Mustafa. (2002). Endülüs’te Hisbe Teşkilâtı. Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Mehmet ÖZDEMİR), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

İLHAN, Sinan. (2006). Fetihten Murâbıtlar Dönemine Kadar Endülüs’te Yahudiler. Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Mehmet ÖZDEMİR), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara

KURT, Ali Vasfi. (1997). Mağrib ve Endülüs’te Hadis İlminin Gelişim Safhaları ve Muhyiddin İbnu’l-Arabî’nin Hadis Kültürü. Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Mücteba Uğur), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,  Ankara.

ÖZDEMİR, Mehmet. (1989). Endülüs’te Müvellidûn Hareketleri. Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Mustafa Fayda), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

ŞEYBAN, Lütfi. (2002). Endülüs’te Murabıtlar ve Muvahhidler Dönemlerinde Müslüman-Hristiyan İlişkileri (Endülüs’ün Geri Alınışı-Reconquista 1085-1238). Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Abdülkerim Özaydın), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

GORAN, Selahattin. (2003). Endülüs Arap Şiirinde Vatan Özlemi. Yayınlanmamış Doktora Tezi (Danışman: Prof. Dr. Bedrettin Aytaç), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.


[*] Ar.Gör., Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İslam Tarihi Anabilim Dalı